Y Llyfrgell/The Library Suicides

Cast: Catrin Stewart, Dyfan Dwyfor, Sharon Morgan, Ryland Teifi

Cyfarwyddwr/Director: Euros Lyn

Awdur/Writer: Fflur Dafydd


Yn y blynyddoedd diwethaf mae’r trawsnewidiad yn nheledu Prydain wedi cael ei hysgogi i raddau helaeth gan y dramâu Sgandinafaidd tywyll a grutiog sydd wedi ymddangos ar ein sgriniau. Mae’r Nordig Noirs hyn yn taro cynulleidfaoedd gyda’u lleoliadau hunllefus tywyll, arddulliau gweledol diffinedig cryf a straeon dwys afaelgar, a’r dylanwad y maent wedi cael yn amlwg ar unwaith. Mae arddull, naws ac ansawdd sioeau fel The Killing a Borgen erbyn hyn yn amlwg ledled teledu Prydeinig mewn rhaglenni fel Sherlock, Broadchurch a Happy Valley, ac mae Euros Lyn wedi gweithio ar bob un o’r rhain. Y tro hwn mae Lyn wedi cymryd yr awyrgylch sinistr, y lliwiau llym a’r cynnwys grutiog sydd wedi datblygu’n nodweddion o’r dramâu hyn ac wedi eu trosglwyddo i’r sinema i wneud y ffilm Gymraeg, Y Llyfrgell. Mae’r ffilm gyffrous seicolegol yn arddangosiad cryf ar gyfer yr arddull esthetig gweledol mae Lyn wedi meithrin trwy gydol ei yrfa nodedig, ond un sydd yn y pen draw yn teimlo’n fflat.

Mae’r ffilm yn agor gyda’r awdur enwog a nodedig Elena (Sharon Morgan) yn ôl pob golwg yn cyflawni hunanladdiad wrth iddi syrthio o ffenest. Gyda’i hanadl olaf, fodd bynnag, mae hi’n datgelu wrth ei merched efeilliad unfath Ana a Nan (y ddwy yn cael eu portreadu gan Catrin Stewart) mai ei chofiannydd Eben (Ryland Teifi) a laddodd hi. Yn dilyn y datguddiad hwn mae Ana a Nan yn gweithio gyda’i gilydd i lunio cynllun manwl i ddialu ar y dyn hwn tu fewn i Lyfrgell Genedlaethol Cymru lle maent yn gweithio. Ar y noson mae Eben wedi trefnu i edrych drwy archifau Elena, mae Ana a Nan yn rhoi eu cynllun ar waith drwy cyffurio dau o’r swyddogion diogelwch ar ddyletswydd a chloi Eben yn y siambr mae wedi bod yn gweithio ynddi. Fodd bynnag mae pethau’n mynd o chwith pan mae’r swyddog diogelwch Dan (Dyfan Dwyfor) deffro o’i drwmgwsg yn gynt na’r disgwyl ac yn amharu ar eu cynllun. Yr hyn sy’n dilyn yw helfa cath-a-llygoden fel mae Ana a Nan yn ceisio dysgu y gwirionedd am farwolaeth eu mam a chosbi y dyn oedd yn gyfrifol.

Mae ymagwedd Lyn i’r stori yn fanwl wrth iddo cymryd gofal i adael i’r stori ddatblygu yn raddol mewn modd sy’n ein galluogi i werthfawrogi manylion bach. Cyn i gynllun yr efeilliaid gael ei wireddu mae’r ffilm yn rhoi digon o amser i ddatgelu rhywfaint o’u trefn ddyddiol ac yr ydym yn dysgu llawer amdanynt drwy olygu a llwyfannu clyfar. Unwaith mae’r cynllun yn mynd rhagddo, fodd bynnag, mae’r ffilm yn parhau i fod yn wyliadwy ond byth yn llwyddo i fod mor dynn neu mor afaelgar ag y basai yn dymuno bod, yn rhannol oherwydd nad yw’r ffilm yr enigma y mae’n anelu i fod. Mae’r troeon a’r troellion niferus sy’n digwydd yn ystod plot y ffilm yn eithaf rhagweladwy ac felly nid ydynt yn ysgogi yr adweithiau a ddymunir. Un darn o bôs y ffilm hon yw tudalen goll o ddyddiadur Elena o’r flwyddyn y ganwyd yr efeilliaid. Mae cynnwys y dudalen mor hawdd i’w ddyfalu mae’n eich tynnu allan o’r teimlad o fod wedi ymgolli yn y ffilm, a thrwy hynny yn tanseilio y dirgelwch sydd i fod i barhau. Er na wnes i byth gweld y ffilm yn ddiflas wnaeth o ddim fodd bynnag achosi fy nghalon i lamu nag i mi wasgu fy nyrnau.

Ynghyd â chyfarwyddyd medrus Lyn, mae perfformiad deuol trawiadol Stewart yn un o’r elfennau sy’n achub y ffilm rhag cyffredinedd. Mae Ana a Nan yn ddelweddau ddrych o’i gilydd yn eu edrychiad, dillad ac ystumiau ond mae gwahaniaethau cynnil sy’n eu gwahanu. Ana yw’r un mwy addfwyn ac ymostyngol o’r ddwy tra mae Nan yn llymach ac yn fwy didostur. Nid yw’n anodd dyfalu sut y bydd y ddwy ohonynt yn ymddwyn unwaith y bydd eu cynllun yn anochel yn mynd o’i le, ond mae Stewart yn portreadu y ddwy ohonynt gydag ymroddiad ac argyhoeddiad. Uchafbwynt arall oedd Dyfan Dwyfor fel y Dan digywilydd a direidus sy’n darparu rhywfaint o ryddhad comig mawr ei angen yn ogystal â dyfnder. Mae’n portredu ei ran fel diogyn trafferthus sydd mwyaf sydyn yn wynebu sefyllfa sy’n ei orfodi i weithredu yn rymus ac yn dda.

Er bod gweithrediad y ffilm ar y cyfan yn llai na syfrdanol, gellir fodd bynnag edmygu y ffilm am yr hyn roedd Lyn yn ei gyfranu iddi fel cyfarwyddwr. Er y gallwn yn hawdd gweld i ba gyfeiriad oedd y stori’n mynd, roedd Lyn yn dal i lwyddo i hoelio sylw y gynulleidfa trwy delweddu oriog, golygu celfydd a defnydd cryf o leoliad. Fodd bynnag, man gwan y ffilm yw ei diweddglo, tro annisgwyl gwan a allai fod wedi gweithio’n well gyda phwyslais cryfach ar seici y cymeriadau ond yn hytrach yn ymddangos braidd yn wirion a gwag. Nid yw’n cael yr effaith hir-barhaol mae o fod i gael ond yn hytrach yn ymddangos yn ddi-sail a swta. Gall y rhai sy’n gwylio’r ffilm ac yn caniatáu eu hunain i gael eu hudoli gan y defnydd o arddull heb feddwl gormod am y stori ei hun efallai ei mwynhau ar lefel esthetig, hyd yn oed yn artistig. Bydd y rhai sydd yn edrych i gael eu swyno a’u syfrdanu gan ddirgelwch y ffilm hon yn ôl pob tebyg yn siomedig. Fel Cymro Cymraeg, yr wyf yn gwerthfawrogi’r cyfle i wylio ffilm mewn iaith nad yw’n aml yn cael triniaeth sinematig ac yn gobeithio y bydd Lyn yn ymdrechu i wneud mwy yn y dyfodol.

★★★


In recent years British TV has undergone a transformation that has been largely motivated by the dark and gritty Scandinavian dramas that have graced our screens. These Nordic Noirs struck audiences with their gloomy, nightmarish settings, strongly defined visual styles and intensely gripping stories and the influence they’ve had is immediately apparent. The style, tone and quality of such shows as The Killing and Borgen can now be seen all over British television in such programmes as Sherlock, Broadchurch and Happy Valley, all of which Euros Lyn has worked on. This time Lyn has taken the sinister atmosphere, harsh colours and gritty content that have become staples of these dramas and has carried them over to the cinema to make the Welsh-language film, The Library Suicides. This psychological thriller is a strong showcase for the aesthetic visual style that Lyn has cultivated through his distinguished career, but one that ultimately feels flat.

The film opens with the famous and celebrated author Elena (Sharon Morgan) seemingly committing suicide as she falls from a window. With her dying breath however she reveals to her identical twin daughters Ana and Nan (both played by Catrin Stewart) that it was her biographer Eben (Ryland Teifi) who murdered her. With this revelation Ana and Nan work together to devise an elaborate plan to enact revenge upon this man within the National Library of Wales where they both work. On the night that Eben has arranged to look through Elena’s archives, Ana and Nan put their plan into action by drugging both of the security guards on duty and trapping Eben in the chamber he’s been working in. However things go awry when the security guard Dan (Dyfan Dwyfor) awakens from his stupor earlier than anticipated and disrupts their plot. What follows is a cat-and-mouse chase as Ana and Nan seek to learn the truth of their mother’s death and punish the man responsible.

Lyn’s approach to the story is meticulous as he takes care to let the story unravel at a steady pace that allows us to appreciate the little details. Before the twins’ plot is carried out, the film allows us enough time to follow their daily routine and teaches us much about them through clever editing and staging. Once the plan is underway however the film remains watchable but never manages to be as tense or as gripping as it wants to be. Part of this is because the film is not the enigma that it aspires to be. The numerous twists and turns that happen over the course of this plot are fairly predictable and therefore do not provoke the reactions that they are supposed to. One of the pieces of the puzzle that is this film is a missing page from Elena’s diary from the year that the twins were born. The information it contains is distractingly easy to guess, thus undermining the mystery it is supposed to perpetuate. Although I never found the film to be dull, it never had my heart racing or my fists clenching.

Along with Lyn’s skilful direction, Stewart’s impressive dual performance is one of the elements that saves the film from banality. Ana and Nan are mirror images of each other in their looks, apparel and mannerisms but that there are subtle differences which separate them. Ana is the gentler, more sheepish of the two whereas Nan is tougher and more ruthless. It isn’t hard to guess how each of them will behave once their plan inevitably goes wrong, but still Stewart plays them both with the utmost dedication and conviction. Another highlight was Dyfan Dwyfor as the cheeky and roguish Dan who provides the film with some much needed comic relief and depth. His arc as a troublesome layabout who is suddenly faced with a situation that forces him to take action is a compelling one that he plays well.

While the execution may have been underwhelming, one can still admire this film for what Lyn was able to bring to it as a director. Although we can easily see the direction in which the story will go, Lyn still manages to retain the audience’s engagement through moody visuals, stylish editing and a strong use of location. The film’s Achilles heel however is its weak twist ending that might have worked better with a stronger emphasis on the characters’ psyches but instead comes across as rather silly and hollow. It doesn’t have the lingering effect it’s supposed to and instead seems unearned and abrupt. Those who watch the film and allow themselves to be enraptured by its use of style without thinking too much about the plot itself might enjoy this film on an aesthetic, even artistic level. Those who are looking to be captivated, confounded and mystified by this film will probably be disappointed. For me, as a Welsh speaker, I appreciated the chance to watch a film in a language that does not often get the cinematic treatment and hope that Lyn shall endeavour to make more in the future.

★★★

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s